Thơ Đavít Guramisvlli

Đavitiani

 

 Trích

 

 Họ tên người viết cuốn sách này

 

 Tôi – Guramisvili Đavít

 Người viết cuốn Đavitiani cho đời.

 Tôi gọi Người là cây xanh tốt 

 Và quả thơm , trái chín là Lời.

 

 Tôi cũng gọi cội nguồn cuộc sống

 Là cây đời luôn nảy nở , sinh sôi.

 Và từng bị đóng đinh trên thánh giá ,

 Tôi muốn mọi người hãy khóc cùng tôi.

 

 Rượu nho đắt và thành khan hiếm 

 Từ ngày Jar và Kartli bất hòa.

 Tôi vào rừng hái những chùm nho dại

 Để đem về ủ rượu uống qua loa.

 

 Để lớp trẻ nhớ tôi lâu, hôm nọ

 Tôi đã làm rượu ngọt Machari.

 Tôi mời uống vô tư, thân thiện,

 Không việc gì phải ngại, uống đi!

 

 Và vì vậy tôi không đem gai góc

 Rào xung quanh cây thơ lớn sách này

 Để trẻ con dễ trèo lên hái quả

 Và tha hồ đùa nghịch giữa cành cây.

 

 Machari tôi làm ra để uống,

 Nên đau lòng khi đổ phí khắp nơi,

 Và cũng thế, tập sách này tôi viết,

 Tôi chỉ mong lớp trẻ giử cho đời.

 

 Xưa Shôta uyên thâm vĩ đại 

 Trồng cây thơ kì diệu của mình.

 Cây mọc rễ, vươn cao, tỏa rộng,

 Trái từng chùm chín mọng , rung rinh.

 

 Trái ngọt ấy ai ăn vào cũng thích,

 Ăn bao nhiêu cứ việc mặc lòng.

 Tôi xưa nay đọc thơ không ít,

 Chưa người nào tôi thấy giỏi hơn ông.

 

 Không thể ví trò chơi cậu bé

 Cưỡi chiếc que giả làm ngựa trong nhà

 Với dày dạn một chàng kị sĩ

 Phi ngựa hồng, rong ruổi giữa đường xa.

 

 Cũng thế , không so thơ tôi viết 

 Với thiên tài thơ Rustaveli

 Từng có lúc tôi thầm ghen bắt chước 

 Nhưng tiếc thay chẳng được ích gì.

 

 Thành ra tôi cuối cùng như đứa trẻ

 Giữa vườn cây đã bị hái nhiều lần.

 Cũng như trẻ, cầm cung tên, cầm giáo

 Tôi vào rừng, theo bước cánh phường săn,

 

 Nhưng chẳng săn được con nào, thật tiếc.

 Còn trái cây – đã bị hái mất rồi.

 Tôi là người đi câu sau chịu thiệt.

 Chỉ đành khua nước đục mà thôi.

 

 Tôi không ví thơ Shôta trác tuyệt

 Với thơ tôi, như cốc ngọc bát sành.

 Nhưng khi đói ta ăn thấy ngọt 

 Cả những chùm nho chát, lê xanh.

 

 Làm xong việc người nông dân thấy khát,

 Uống nước sông ngon như rượu trong bình.

 Không ít khi các cô nàng xinh đẹp

 Nhờ hạt cườm mà có vẻ thêm xinh.

 

 Người xấu xí thành dễ coi hơn hẳn 

 Khi xung quanh đều sứt mẻ, đui què.

 Ở chỗ nào ai ai cũng thấp

 Thì có lùn cũng chẳng bị người chê.

 

 Đến ngựa ghẻ cũng thành nhanh và tốt

 Ở những nơi không có ngựa nòi.

 Khi không có sách nào để đọc,

 Chắc mọi người sẽ đọc thơ tôi.

 

 Thần số phận đánh một đòn chí tử

 Đúng vào tôi như gậy đánh vào đầu  –

 Không có cả con trai, con gái,

 Tôi chết rồi, nhà sẽ đổ theo sau.

 

 Trong lặng lẽ, cô đơn tôi đã viết

 Tập thơ này với hi vọng mong manh:

 Trong bạn đọc sẽ có người âu yếm 

 Nhắc tên tôi như nhắc việc tốt lành.

 

 

 

 Tôi viết sách và làm thơ vì thế,

 Sau khi nghe đủ chuyện tầm phào,

 Vì tôi chết không có người nối dõi –

 Đó là đòn số phận, biết làm sao.

 

 Hỡi cô gái, hỡi chàng trai, ta hãy

 Thành anh em, thành bạn, và rồi

 Hỡi những ai đọc sách này, đọc hết,

 Hãy rộng lòng cầu nguyện cho tôi.

 

 

  Mười điều khuyên bổ ích cho lớp trẻ

 Hỡi lớp trẻ đang ham mê kiến thức,

 Hãy làm theo Đavít dạy – đời này

 Tốt hơn hết trước khi ăn quả ngọt,

 Đừng ngại ngùng nếm quả đắng cay.

 

 Nếu định tiếc điều gì hay hối hận 

 Thì phải nên hối hận, tiếc từ đầu.

 Sẽ có lúc hóa ra hạnh phúc 

 Cả những gì ta tưởng chỉ buồn đau.

 

 Khi bà mẹ sinh xong con , lập tức

 Bà quên ngay cơn đau đẻ vừa rồi.

 Khi sung sướng nhìn con khôn lớn

 Ai suy bì vất vả công nuôi?

 

 Người tự tay trồng cây nho xuống đất

 Sẽ rất vui khi quả chín sai cành,

 Như học hết, anh học trò thích thú

 Được thành người uyên bác, thông minh.

 

 Anh có học cho đến khi anh chết,

 Kiến thức anh anh vẫn giử trong đầu,

 Vì kiến thức là gia tài quý giá,

 Không lo người cướp giật, mất đi đâu.

 

 Đời tráo trở luôn luôn chăng bẫy

 Mà trước sau anh cũng chui vào.

 Không kiến thức, sống đi, anh sẽ thấy

 Cuộc đời này độc ác ra sao.

 

 Bản thân tôi không thông minh cho lắm,

 Nhưng từ lâu tôi nhận thấy điều này,

 Rằng anh ngốc thường không phân biệt nổi

 Cái tốt tồi hay cái dở, cái hay.

 

 Người vô học, than ôi, cũng thế,

 Dù thông minh cũng chẳng được ích gì.

 Anh ta giống con voi to khỏe mạnh,

 Nhưng không vòi, thành bất lực, ngu si.

 

 Người thông minh mà không được học 

 Chẳng làm nên công chuyện lớn trong đời.

 Như anh lính cứ tay không hùng hục 

 Lao vào vùng chiến trận, đạn tên rơi.

 

 Như con hổ khi thấy mồi muốn bắt

 Mà răng cùn, móng rụng phải làm ngơ.

 Vâng, vô học dù tài ba đến mấy,

 Cũng khó khăn, không thành đạt bao giờ.

 

 Tôi đã đi khắp nơi và đã thấy 

 Không gì hơn tri thức, học hành.

 Người có học sống tự do thoải mái,

 Không đua đòi, không phụ thuộc xung quanh. 

 

 Và ở đâu họ cũng không thay đổi,

 Vẫn giữ nguyên vốn quý mình cần.

 Khi đói khổ, họ như tôi, tự trọng,

 Không cúi đầu qùi gối xin ăn.

. . . .

 

  Tôi vừa chỉ cho anh lựa chọn

 Bảy nghề trên nuôi sống con người.

 Nghề thứ tám – một nghề không đến nỗi –

 Là làm vua cai trị người đời.

 

 Nghề thứ chín là nghề anh chăn thú,

 Dẫn thú đi ngày hai buổi sáng chiều.

 Và thứ mười – người đang yêu chỉ sống

 Bằng cái nhìn say đắm của người yêu.

 

 Vua, anh lính, người đang yêu say đắm,

 Anh lái buôn, linh mục, gã ăn mày,

 Nhà thông thái, bác nông dân, người chăn thú

 Và cuối cùng là anh thợ khéo tay.

 

 Đấy, mười người mười nghề – Tôi sẽ viết

 Về mỗi người một đoạn nhỏ anh nghe,

 Để anh chọn một nghề theo sở thích

 Và chuyên tâm tu dưỡng, chóng thành nghề.

 

 Là chàng trai, anh phải yêu cô gái

 Mà anh yêu bằng cả trái tim mình,

 Luôn ở cạnh người yêu, luôn chiều chuộng

 Và nếu cần, không do dự hi sinh.

 

 Vắng người yêu, mỗi niềm vui lập tức

 Sẽ biến thành bất hạnh, buồn đau,

 Và việc chết vì người anh yêu quí,

 Anh phải xem là hạnh phúc ngọt ngào,

 

 

 Anh chăn thú phải thức nhiều, ngủ ít,

 Phải luôn luôn cẩn thận canh phòng.

 Phải cho thú đủ ăn, đủ uống

 Cả trong ngày nắng hạn lẫn ngày đông.

 

 “Người chăn thú tận tâm dám chết

 Vì đàn cừu yêu quí”. Từ nay

 Khi canh giử bầy sói rừng độc ác,

 Đừng quên tôi đã viết những dòng này.

 

 

 Đã làm vua, phải công minh chính trực,

 Như người xưa dạy thế nhiều lần,

 Phải cương quyết chăm lo việc nước,

 Phải thương người nương nhẹ với thần dân.

 

 Vua trị nước phải tôn nghiêm pháp luật,

 Phải bắt dân ghi nhớ điều này.

 Như chăn thú, vua chăn dân chu đáo,

 Chiếc roi dài là quyền trượng trong tay.

 

 Anh hành khất phải nói năng khiêm tốn.

 Khi xin ăn luôn lễ độ, nhẹ nhàng.

 Phải cầu nguyện cho người cho bố thí,

 Dù người này nghèo đói hoặc giàu sang.

 

 Vì nhẫn nhục, vì đói nghèo mà Chúa

 Vốn thương yêu những kẻ ăn mày.

 Chúa ghét ai đã phải xin bố thí

 Còn kiêu kì ra vẻ ta đây.

 

 Người cày ruộng và người gieo hạt,

 Người trồng nho cuốc đất … suốt đời

 Từ rạng sáng đến khi trời tối

 Luôn tay làm không một phút nghỉ ngơi.

 

 Đã là lính tất nhiên anh phải trẻ,

 Phải công tâm, khỏe mạnh, trung thành,

 Phải tận tụy, phải hiến dâng cho chủ

 Cả phần hồn lẫn phần xác đời anh.

 

 Phải hào hiệp, phải thương yêu đồng đội,

 Khi đánh nhau phải dũng cảm quên mình.

 Nếu phải chết, anh phải xem điều ấy

 Là một điều danh giá , quang vinh.

 

 Người lái buôn đi buôn kiếm lãi,

 Nhưng làm sao phải buôn bán thật thà.

 Không uống rượu quá say thành nghiện ,

 Phải dè chừng, không cờ bạc bê tha.

 

Không được dính vào việc làm ám muội,

 Là việc nên ghi nhớ trong đầu.

 Không gian dối khi cầm cân đong đếm,

 Để Chúa Trời không trừng phạt về sau.

 

 Làm linh mục phải là người dũng cảm,

 Luôn tận tâm phục vụ mọi người.

 Không được nói: “Nơi này nguy hiểm,

 Hãy lo mời cha khác thay tôi”.

 

 Làm linh mục phải lo chôn người chết

 Tiễn họ đi khỏi thế giới người trần.

 Làm linh mục mà ham vui quá chén

 Thì thế nào cũng chuốc vạ vào thân.

 

 Người nông dân xưa nay là thế,

 Đổ mồ hôi vất vả ngoài đồng

 Để tự nuôi bản thân mình, và để

 Nuôi nhiều người ăn bám, ngồi không.

 

Tôi, Đavít, ngợi khen, kính phục

 Anh thợ luôn chăm chỉ suốt ngày.

 Thật đáng kính là ai có thể

 Tự nuôi mình bằng chính đôi tay.

 

 Hai vợ chồng anh ta thật giống

 Một bụi nho quả chín sai cành,

 Còn con cái là hàng ôliu nhỏ

 Đứng thành vòng đều đặn xung quanh.

 

 Và cuối cùng bao đời nay vẫn thế,

 Như mỗi nước cần có vua của mình,

 Xã hội nào cũng cần nhà thông thái

 Để dạy người thành có học, thông minh.

 

 Nhà thông thái không bao giờ được phép

 Làm những điều không xứng đáng, không hay,

 Vì dân chúng thích đua đòi có thể

 Sẽ làm theo và hư hỏng sau này.

 

 Đấy, mười điều tất cả

 Tôi phân tích anh nghe.

 Tùy khả năng, ý thích,

 Hãy chọn lấy một nghề.

 

 Thích, cứ làm hành khất,

 Không thì làm nông dân.

 Tôi không khuyên thêm nữa,

 Nhưng chọn rất là cần.

 

 Cành cây càng già héo

 Sẽ càng khó uốn cong,

 Như những người già cả

 Học sẽ khó vô cùng.

Dễ uốn và dễ cắt

 Là cành non, dây leo.

 Học hành khi ít tuổi

 Đỡ vất vả hơn nhiều.

 

 Này anh chàng trẻ tuổi,

 Hãy nghe lời tôi khuyên:

 Dành mắt tìm ánh sáng,

 Đừng nhìn vào bóng đen.

 

 Đừng đi theo kẻ xấu

 Điều ấy chẳng ích gì.

 Nếu anh không biết hát

 Tốt nhất là im đi.

 

 Các đam mê bồng bột

 Phải nén giữ hàng ngày.

 Lúc đầu có thể ngọt

 Mà sau thành đắng cay.

 

 Đừng nghe điều xúc xiểm

 Và miệng xấu người đời,

 Lúc ấy anh sẽ biết

 Niềm vui và thảnh thơi.

 

 Đừng bạ gì cũng rót

 Vào bình sạch pha lê,

 Sau này khó rửa hết,

 Rồi sẽ bị cười chê,

 

 Và rồi anh sẽ tiếc,

 Sẽ khổ vì ưu phiền:

 “Sao mình không làm đúng

 Những lời Đavít khuyên?”

 

 Người trẻ cần phải học

 Để hiểu rõ chính mình:

 Là ai, từ đâu tới?

 Chết đi đâu? Ai sinh ?

 

 Và có gì tặng Chúa

 Đã tạo ra người trần?

 Biết, để khỏi lầm lạc

 Như cừu không người chăn.

 

 Cả chàng trai, cô gái,

 Hàng ngày và mọi nơi,

 Phải biết im: ý nghĩ

 Không được nói thành lời.

 

 Không bộc lộ tình cảm

 Bằng nét mặt, cái nhìn.

 Đừng dèm pha người khác,

 Anh sẽ được người tin.

 

 So lo mon vĩ đại,

 Giỏi, thông minh hơn người

 Đã viết nhiều sách quí

 Về phép nước luật trời

 

  Rustam và Sokhrab

 

  Giờ tôi kể các bạn nghe chuyện này,

  Một chuyện thật được lưu truyền lâu nay

 

  Về Rustam và về Sokhrab-

  Hai cha con, vì cảnh đời phức tạp

 

  Vì hiểu nhầm mà cầm giáo đâm nhau.

  Chuyện thật buồn, lòng người kể thật đau…

 

  Sokhrab tấn công Lâu Đài Trắng

 

  Sát biên giới I-Ran nơi hoang vắng

  Người ta dựng một lâu đài màu trắng.

 

  Tướng trông giử lâu đài là Khatgi,

  Rất khỏe mạnh, can trường và phương phi.

 

  Vua I-Ran gửi tới đây cai trị

  Một vị quan đã già, giàu mưu trí.

 

  Tên người này là Gujơđakham,

  Không nhân từ nhưng cũng chẳng tham lam,

 

  Còn cô con thì tuy (rằng) đẹp thật, 

  Nhưng tính khí lại khác thường bậc nhất.

 

  Khi Sokhrab dẫn đầu quân Turan

  Đến đánh chiếm thành này của I-Ran

 

  Thì Khatgi trên tường thành xuất hiện,

  Liền mặc giáp, lên yên ra nghênh chiến,

 

  Phi trên con tuấn mã phóng như bay.

  Giơ cao gươm, chàng quát to thế này:

 

  “Hỡi bọn người Turan kia, ai dám,

  Ai có đủ sức tài và dũng cảm,

 

  Hãy ra đây một chọi một với ta.

  Không thì nên nhanh chóng rút về nhà!”

 

  Tướng Turan liền xông lên hăng hái

  Nhưng lần lượt bị Khatgi đánh bại.

 

  Sokhrab thấy thế , giận vô cùng,

  Liền quyết định ra thử sức anh hùng.

 

  Chàng thúc ngựa vút lao lên dũng mãnh,

  Bụi bốc cao, giáp và gươm lấp lánh.

 

  “Ngươi là ai? – Chàng quát bảo Khatgi 

  Phải chăng ngươi không biết sợ là gì? 

 

  Ngươi dám chống lại ta, không sợ chết?

  Vậy thì coi như đời ngươi đã hết!”

 

  Khatgi đáp: “Thằng bé kia lắm lời,

  Ngươi mà dám chống lại ta, là người

 

  Sư tử gặp phải cúp đuôi bỏ chạy.

  Ta – Khatgi, luôn đánh đâu thắng đấy!”

 

  Sokhrab nghe xong chỉ cười to,

  Tay giơ gươm, lính hai phía reo hò.

 

  Hai dũng sĩ lao vào nhau quyết chiến,

  Bóng của họ trong bụi mù ẩn hiện.

 

  Sokhrab dọc ngang như mũi tên,

  Như tia chớp giữa bầu trời đêm đen.

 

  Bỗng Khatgi quay người đâm thật mạnh

  Sokhrab kịp cúi mình né tránh.

 

  Và rồi chàng không để nhỡ thời cơ

  Nhằm đối thủ, đâm một nhát bất ngờ.

 

  Khatgi ngã, còn chưa tin là thật,

  Cứ như bị gió thần xô xuống đất!

 

  Sokhrab xuống ngựa rút dao ra

  Đang định giết thì Khatgi xin tha. 

 

  Vốn cao thượng, hay thương người, xúc động,

  Chàng đã tha cho kẻ thù được sống!

 

Sokhrab và Guđapharit

 

Con chủ thành, nàng Guđapharít

Đẹp và giỏi binh đao như ta biết.

 

Thích đánh nhau, nàng võ nghệ cao cường,

Dẫu bề ngoài là cô gái dễ thương.

 

Thấy Khatgi thua nhanh và nhục nhã,

Nàng tức giận đến đỏ bừng đôi má.

 

Nàng mặc ngay giáp sắt, mũ che đầu

Mái tóc dài cuộn ngược, giấu đằng sau,

 

Rồi phóng ngựa lao ra, ai dám nghĩ

Trong áo giáp là tiểu thư quyền quý?

 

Nàng quát to với binh tướng Turan:

Các ngươi ai có đủ tài, đủ gan,

 

Hãy ra đây, quyết một phen sống chết!

Ai thủ lĩnh các ngươi, ta muốn biết?”

 

Các viên tướng của Turan, than ôi,

Chẳng người nào dám ra đấu tay đôi.

 

Sokhrab nhìn từ xa nghĩ bụng:

“Lại thêm một thằng ngu không thiết sống!”

 

Chàng lại mặc giáp sắt, lại lên yên,

Người và ngựa phóng đi như mũi tên.

 

Cũng lúc ấy nàng Guđapharít

Dương cung bắn một mũi tên bay tít.

 

Lúc đi săn nàng bắn, mũi tên này

Luôn trúng đích – chim đại bàng đang bay.

 

Nhưng bây giờ, dẫu nhanh và thật mạnh,

Nó vẫn bị kẻ thù nàng né tránh.

 

Sokhrab quát to:”Vứt cung đi,

Đừng chơi trò trẻ con ấy làm gì.

 

Hãy cầm giáo đánh nhau như hiệp sĩ

Hãy đỡ lấy cú đòn này, chuẩn bị!”

 

Chàng phóng lại gần nàng hơn, và rồi 

Đâm mũi giáo làm khiên nàng vỡ đôi.

 

Nàng suýt ngã, nhưng một tay bám chặt

Vào yên cương, tay kia nhanh như cắt

 

Rút gươm chém đứt đôi giáo của chàng,

Rồi lần nữa ngồi trên ngựa vững vàng,

 

Nàng phóng đi, không một giây sợ sệt,

Dễ dàng thoát khỏi bàn tay thần chết…

 

Sokhrab đuổi theo, từ phía sau

Chàng với tay giật chiếc mũ che đầu,

 

Làm xổ tung mái tóc dài phụ nữ.

Vừa ngạc nhiên và cũng vừa giận dữ,

 

Chàng ném dây cuốn thật chặt người nàng

Rồi giật mạnh, kéo nàng ngã trước chàng.

 

“Hỡi người đẹp, giờ thì cô đã thấy –

Chàng xuống ngựa – Đừng hoài công trốn chạy.

 

Ta từng bắt nhiều tù binh xưa nay,

Nhưng chưa ai lại xinh đẹp thế này”.

 

Thấy muốn thoát cũng không sao thoát nổi

Cô nữ tù Iran nghiêm mặt nói:

 

“Không nhất thiết phải nhiều lời làm gì,

Chàng muốn giết thì cứ việc giết đi.

 

Nhưng đừng quên : từ hai bên binh sĩ

Đang nhìn ta, sau này, chàng thử nghĩ,

 

Họ sẽ đồn đủ các chuyện không hay,

Rằng Sokhrab vào ngày nọ tháng này

 

Đã đánh nhau và rồi đang tâm giết

Một phụ nữ đã xin chàng tha chết.

 

Không, tốt hơn nên làm khác. Xin chàng

Hãy tha chết cho em, cả kho vàng

 

Cả binh lính, cả lâu đài, thành lũy

Tự tay em sẽ trao cho hiệp sĩ!”

 

Thấy mặt nàng xinh và tươi như hoa,

Lại rất giỏi binh đao, dẫu đàn bà,

 

Sokhrab lòng tự nhiên bối rối,

Chàng do dự một hồi lâu rồi nói:

 

” Được, ta tha, nhưng hãy nhớ điều này:

Nếu trở mặt thì liệu hồn, rồi đây

 

Cả thành nàng sẽ bị ta hủy diệt

Và tất cả không một ai thoát chết!”

 

Rồi chàng tha cho cô gái vào thành

 

 /          /